قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

35

درة التاج ( فارسى )

قطب الدين محمود بن مسعود بن المصلح الشيرازى نام و شهرت مصنف در صدر تصانيف خود همه جا به همين عنوان خود را معرفى كرده نخست به « قطب الدين الشيرازى » سپس به « المولى قطب الدين الشيرازى » شهرت داشته ، بعدها نام اصلى وى ميان اهل دانش متروك شده ، و در كتب علمى به « علّامهء شيرازى » معروف گرديده است . و شهرت به همين القاب سبب شده كه برخى مورّخان بغلط رفته نام او را « محمد » نوشته‌اند « 1 » . از كتاب الدّر الكامنه « 2 » و از الفوائد البهيّه « 3 » بدست مىآيد كه كنيهء مصنّف « ابو الثناء » بوده است . مورّخين غالبا : « الفارسى » - يا : « الشافعى » - يا هر دو ، بدنبال عنوانش مىافزايند - تا امتيازش بيشتر باشد . نسب و خاندان وى از خاندانى است كه طبيب و صوفىمنش بودند ، پدرش اصلا از كازرون « 4 » بود - و در شيراز مىزيست ، و او خود پدر را چنين نام مىبرد « ضياء الدين مسعود بن مصلح الكازرونىّ » ضياء الدين مسعود طبيبى معروف ، و از مشايخ صوفيّه بوده . - و چون بر دست شهاب الدّين ابو حفص عمر بن محمد السهروردي ( 539 - 632 )

--> ( 1 ) از قبيل : سبكى در طبقات الشافعيّه - ج : 6 ص 248 . - و ذهبى در تاريخ دول الاسلام چاپ حيدرآباد 1337 ج : 2 ص 167 . و يافعى در مرآت الجنان چاپ حيدرآباد حوادث سال 710 . - و بقول صاحب روضات محدّث نيشابورى در كتاب رجال خود ، - چه اين جماعت درين باب با ساير مورّخين هم مخالفت كرده‌اند . ( 2 ) چاپ حيدرآباد 1350 ج : 4 ص 339 . ( 3 ) تصنيف محمد عبد الحيّ اللكنوى الهندى ص 126 در تعليقات . ( 4 ) كازرون ميان دريا و شيراز واقع است ، و از آنجا تا شيراز سه روز يعنى هجده فرسنگ راه است ، و آن يكى از مهمترين شهرهاى شيراز - و از حيث آب و هوا بر ساير شهرهاى اين خاك برترى دارد ( براى اطلاعات بيشترى نگاه كنيد بمعجم البلدان - چاپ و وستنفلد ج 4 ص 225 - 226 ) . - فعلا جمعيّت كازرون 35 هزار - و مركز آن « كازرون » است كه در حدود 18 هزار نفر جمعيّت دارد ، ارتفاع آن از دريا 890 متر ، و در 100 كيلومترى شيراز واقع شده است - ( كتاب جغرافى سال سوّم دبيرستانها 1319 . ص 473 - 474 ) .